ශ්රී ලංකාව මේ වන විට ඉතිහාසයේ දරුණුතම ආර්ථික අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒමට වෙහෙසෙමින් සිටින මොහොතක, මෙරට විදේශ විනිමය සහ රාජ්ය ආදායම දහවල් මිදුලේ හොරුන් ගන්නාක් මෙන් කොල්ලකෑමට විදේශීය නීති විරෝධී මාර්ගගත (Online) සූදු සමාගම්වලට ඉඩහැර තිබීම බලධාරීන්ගේ පාර්ශවයෙන් සිදුවන බරපතලම අපරාධයකි. පාලකයින්ගේ නොසැලකිල්ල, නියාමන අකර්මණ්යතාවය සහ දූරදර්ශී වැඩපිළිවෙළක ඇති අඩුව නිසා අද වන විට රටේ ආර්ථික නාඩි පද්ධතියම අඩපණ වෙමින් පවතී.
1. ඩොලර් සංචිතයට එල්ල වන මාරාන්තික ප්රහාරය
රටට අත්යවශ්ය ඖෂධ, ඉන්ධන සහ ආහාර ද්රව්ය ගෙන්වා ගැනීමට ඩොලර් නොමැතිව මහජනතාව පීඩා විඳිද්දී, නීති විරෝධී සූදු වෙබ් අඩවි හරහා දිනපතා මෙරටින් විදේශයන් වෙත ඇදී යන ඩොලර් ප්රමාණය අතිවිශාලය.
- ඩොලර් කළු කඩයට පාර කැපීම: මේ සඳහා විදේශීය සූදු සමාගම් මගින් ඩිජිටල් මුදල් (Cryptocurrency), නීති විරෝධී හුන්ඩි හෝ උන්ඩියල් (Undiyal) සහ වෙනත් පද්ධති භාවිත කරයි. එමගින් නිල බැංකු පද්ධතියෙන් බැහැරව ඩොලර් පිටරටට ගලා යන අතර, මහ බැංකුවේ ඩොලර් සංචිත ශක්තිමත් කිරීමට ඇති ඉඩකඩ මුළුමනින්ම අහුරා දමයි.
- රූපවාහිනී සහ ඩිජිටල් ප්රචාරණ හරහා ඩොලර් පිටතට: මෙම විදේශීය සමාගම් මෙරට පාරිභෝගිකයින් ආකර්ෂණය කර ගැනීමට පවත්වාගෙන යන ප්රචාරණ මෙහෙයුම් සඳහා සිදුවන ගෙවීම් ද සිදු වන්නේ නිල නොවන මාර්ග වලිනි.
2. TRCSL හි “බළල් තඩි” නාටකය සහ තාක්ෂණික නූගත්කම
විදුලි සංදේශ නියාමන කොමිෂන් සභාව (TRCSL) මගින් 1xBet, 22Bet, Dafabet, BC.Game, සහ Stake වැනි නීති විරෝධී සූදු වෙබ් අඩවි 24 කට වඩා තහනම් කළ බව පැවසුවද, එය හුදෙක් මහජනතාවගේ ඇසට වැලි ගැසීමක් පමණි.
- ඩොමේන් (Domain) වෙනස් කිරීමේ සරල සූදුව: සූදු මාෆියාකරුවන්ට වෙබ් අඩවියක නම (Domain resolution) වෙනස් කිරීමට ගතවන්නේ තත්පර කිහිපයකි. TRCSL එක වෙබ් අඩවියක් වාරණය කරද්දී, සූදු සමාගම් අලුත් නමකින් වෙබ් අඩවි 5 ක් ක්ෂණිකව කරළියට එයි.
- අරමුණක් නැති වාරණ: ගෙවීම් පද්ධති (Payment Gateways), ප්රචාරණ ජාල සහ මූල්ය පරිපථ විවෘතව තබා හුදෙක් IP ලිපින හෝ වෙබ් අඩවි කිහිපයක් පමණක් තහනම් කිරීම යනු ගඟට කැපූ ඉණි මෙන් ඵලක් නැති ක්රියාවකි. සැබෑ තාක්ෂණික සහ මූල්ය විසඳුම් වෙත නොගොස් සිදු කරන මෙම වාරණ ක්රියාවලිය බලධාරීන්ගේ නූගත්කම සහ මෙහෙයුම් අසාර්ථකත්වය මනාව පැහැදිලි කරයි.
3. මූල්ය පද්ධතියේ කඩාවැටීම සහ ජනතාව පිට පටවන “නොහැකියාවේ බද්ද”
රටේ දේශීය ගෙවීම් මාර්ග (Payment Channels) 40 කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් මෙම නීති විරෝධී ජාලය විසින් අවභාවිත කරද්දී, රටේ මූල්ය නියාමකයින් සිටින්නේ තද නින්දකය. නීත්යානුකූල ගොඩබිම කැසිනෝවලින් 18% ක ලෙවි බද්දක් සහ ඩොලර් 100 ක ඇතුළු වීමේ බද්දක් අය කරන බව පවසන රජය, ඊට වඩා සිය ගුණයක විශාලත්වයකින් යුත් මාර්ගගත සූදු ක්ෂේත්රය නියාමනය කිරීමට අසමර්ථ වී ඇත.
මෙම නොසැලකිල්ලේ සහ පාලකයින්ගේ අකාර්යක්ෂමතාවයේ අවසාන වන්දිය ගෙවීමට සිදුවන්නේ නීතිගරුක අසරණ ජනතාවටයි:
1. බිලියන ගණනක බදු ආදායම් අහිමි වීම: නීති විරෝධී ලෙස රටින් පිටවන සහ රජයට අහිමි වන බිලියන ගණනක බදු ආදායම නිසා රාජ්ය භාණ්ඩාගාරයේ විශාල හිඩසක් නිර්මාණය වේ.
2. ජනතාව මත පටවන වැට් (VAT) සහ ආදායම් බදු: භාණ්ඩාගාරයේ මෙම හිඩස පියවා ගැනීමට රජය පහසුම මග තෝරා ගනී. ඒ, සාමාන්ය ජනතාවගේ එදිනෙදා අත්යවශ්ය භාණ්ඩ මත වැට් (VAT) බදු ඉහළ දැමීම සහ වෘත්තිකයන් මත අධික ආදායම් බදු පැනවීමයි.
3. සූදු කාරයන්ගේ වැරදිවලට හිඟන්නාගේ පටිය තද කිරීම: සූදු මාෆියාකරුවන් රටේ ඩොලර් සහ ආදායම් පිටරටට ගෙන යද්දී, ඒ හිඩස පියවීමට මව්බිමේ අසරණ ජනතාවට තම බඩගින්න දරා ගැනීමට සිදුවී ඇත.
වහාම සිදුවිය යුත්තේ කුමක්ද?
නමකට පමණක් සූදු නියාමන අධිකාරියක් (GRA) කඩදාසියට සීමා කර නොතබා, වහාම ඊට අදාළ බලපත්ර රාමුව, නීතිමය නිර්වචන සහ පූර්ණ බලතල සහිත පාලන ව්යුහය සක්රිය කළ යුතුය. එසේ නොමැතිව, තාක්ෂණික දැනුමකින් තොරව වෙබ් අඩවි කිහිපයක් තහනම් කිරීමේ ළදරු සෙල්ලම දිගින් දිගටම සිදු කරන්නේ නම්, එයින් පැහැදිලි වන්නේ බලධාරීන් ද මෙම මහා පරිමාණ ඩොලර් ජාවාරමේ වක්ර පාර්ශවකරුවන් වී ඇති බවයි.