විශේෂ ගවේෂණාත්මක වාර්තාව — HariDeshaya.lk
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) විසින් TM App ඇතුළු ජාලගත පිරමිඩ යෝජනා ක්රම (Pyramid Schemes) සහ ආයතන 26ක් නීතිවිරෝධී ලෙස ප්රකාශයට පත් කරමින් මහජනතාව වෙත නැවත වරක් දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කර තිබේ. අධික මූල්ය ප්රතිලාභ, ස්වයංක්රීය ආදායම් මාර්ග සහ “අඩු ආයෝජනයෙන් වැඩි ලාභ” පෙන්වමින් ජනතාව නොමඟ යවන මෙවැනි යෝජනා ක්රම රැසකට එරෙහිව මහ බැංකුව මෙම පියවර ගෙන ඇත්තේ 1988 අංක 30 දරන බැංකු පනතේ 83(C) වගන්තිය යටතේ සිදුකරන ලද දීර්ඝ විමර්ශනවලින් අනතුරුවය.
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් තහනම් කරන ලද පිරමිඩ යෝජනා ක්රම සහ ආයතන 26
1. Tiens Lanka Health Care (Pvt) Ltd
2. Best Life International (Pvt) Ltd
3. Mark – Wo International (Pvt) Ltd
4. V M L International (Pvt) Ltd
5. Global Lifestyle Lanka (Pvt) Ltd
6. Fast3Cycle International (Pvt) Ltd
7. Sport Chain App / Sport Chain ZS Society Sri Lanka
8. OnmaxDT
9. MTFE App / MTFE SL Group / MTFE Success Lanka / MTFE DSCC Group
10. Fastwin (Pvt) Ltd
11. Fruugo Online App / Fruugo Online (Pvt) Ltd
12. Ride to Three Freedom (Pvt) Ltd
13. Qnet / Questnet
14. Era Miracle (Pvt) Ltd / Genesis Business School
15. Ledger Block
16. Isimaga International (Pvt) Ltd
17. Beecoin App / Sunbird Foundation
18. Windex Trading
19. The Enrich Life (Pvt) Ltd
20. Smart Win Entrepreneur (Pvt) Ltd
21. Net Fore International (Pvt) Ltd / Netrrix
22. Pro Care (Pvt) Ltd / Shade of Procare (Pvt) Ltd
23. SGO / sgomine.com
24. I.C.A.N. Advertising (Pvt) Ltd (icanonlineadvertising.com / bannercuts.com, .lk, .net, .org)
25. Infinity Rover (Pvt) Ltd
26. TM App
පිරමිඩ යෝජනා ක්රමයක මූලික නීතිමය අර්ථ නිරූපණය
1988 අංක 30 දරන බැංකු පනතට 2006 අංක 2 දරන සංශෝධන පනත මඟින් එකතු කරන ලද 83(C) වගන්තිය අනුව, පිරමිඩ යෝජනා ක්රමයක් යනු:
- නව සාමාජිකයින් ඇතුළත් කරගැනීම: මූලිකවම භාණ්ඩ හෝ සේවා අලෙවියෙන් තොරව, අලුතින් එකතු වන සාමාජිකයින්ගේ මුදල් මත පදනම්ව පැවැත්ම තීරණය වන ව්යුහයන්.
- ගෙවීම් ප්රමුඛතාව: පැරණි සාමාජිකයින්ට ප්රතිලාභ ගෙවනු ලබන්නේ අලුතින් බැඳෙන සාමාජිකයන් ලබාදෙන මූල්ය දායකත්වයෙනි.
- අසාමාන්ය පොරොන්දු: ව්යාපාරික විද්යාත්මක පදනමකින් තොරව, කෙටි කාලයකින් අධික ප්රතිලාභ ලබාදෙන බවට කෙරෙන අසත්ය ප්රචාර.
නීතිමය විපාක සහ දඬුවම්
බැංකු පනතේ 83(C) වගන්තිය උල්ලංඝනය කරමින් මෙවැනි යෝජනා ක්රමයක් මෙහෙයවීම, ප්රවර්ධනය කිරීම, ප්රචාරණය කිරීම හෝ ඊට සහභාගී වීම බරපතල අපරාධයකි.
දඬුවම් වගන්ති:
- සිරදඬුවම්: වසර 3 සිට වසර 5 දක්වා කාලයක් සඳහා ලිහිල් නැති සිරදඬුවම්.
- දඩ මුදල්: රුපියල් මිලියන 2 සිට මිලියන 5 දක්වා දඩයක් හෝ තැන්පත්කරුවන්ගෙන් ලබාගත් මුදලට සමාන දඩයක්.
- දේපළ රාජසන්තක කිරීම: යෝජනා ක්රමය මඟින් උපයාගත් සියලුම චල සහ නිශ්චල දේපළ රාජසන්තක කිරීමට නීතියෙන් ප්රතිපාදන ඇත.
තහනම් පිරමිඩ ජාල හඳුනාගන්නේ කෙසේද? (පිරමිඩ ආයෝජනවල රතු එළි)
සාමාන්ය නීත්යානුකූල ආයෝජනයක් සහ තහනම් පිරමිඩ යෝජනා ක්රමයක් අතර ප්රධාන වෙනස්කම් කිහිපයක් පවතී. නීත්යානුකූල ව්යාපාරයක ප්රධාන ආදායම් මාර්ගය වන්නේ සැබෑ භාණ්ඩ හෝ සේවා අලෙවියයි. නමුත් පිරමිඩ ජාලයක සැබෑ ව්යාපාරික ක්රියාවලියක් සිදු නොවන අතර, එහි ප්රධාන ආදායම් මාර්ගය වන්නේ අලුතින් සාමාජිකයින් බඳවා ගැනීම සහ ඔවුන් ලබාදෙන මූල්ය තැන්පතුයි.
එසේම, නීත්යානුකූල ආයෝජනයකදී ලාභ ප්රතිලාභ ලැබෙන්නේ වෙළඳපොළ තත්ත්වයන් සහ සාධාරණ ව්යාපාරික වර්ධනය මතය. නමුත් පිරමිඩ ජාල තුළින් සාමාන්ය වෙළඳපොළ මට්ටමට වඩා අසාමාන්ය ලෙස ඉහළ, කෙටි කාලීන, දිනපතා හෝ මාසිකව ස්ථාවරව ලැබෙන බවට අසත්ය ලාභ තැන්පත්කරුවන්ට පොරොන්දු වෙයි.
තවත් ප්රධාන වෙනස්කමක් වන්නේ ආයතනයේ විනිවිදභාවය සහ නියාමනයයි. නීත්යානුකූල ආයෝජන ආයතන ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ හෝ ශ්රී ලංකා සුරැකුම්පත් සහ විනිමය කොමිෂන් සභාවේ (SEC) නිසි අධීක්ෂණයට සහ ලියාපදිංචියට යටත්ව ක්රියාත්මක වේ. නමුදු තහනම් පිරමිඩ යෙදවුම් වැඩිවශයෙන් විදේශීය සර්වර්, ක්රිප්ටෝ මුදල් භාවිතය හෝ නීතිමය පදනමක් නැති ව්යාජ සමාගම් ලියාපදිංචි පෙන්වමින් ජනතාව මුලා කරයි.
අවසාන වශයෙන්, සෑම නීත්යානුකූල ආයෝජනයකම යම් අවදානම් මට්ටමක් පවතින අතර එය ආයෝජකයාට පැහැදිලි කර දෙයි. නමුත් පිරමිඩ ජාල මඟින් “කිසිදු අවදානමක් නැති” බවත්, ක්ෂණිකව පොහොසත් විය හැකි බවත් පවසමින් ව්යාජ සුරක්ෂිතභාවයක් මවාපායි.
HariDeshaya.lk නිරීක්ෂණය සහ නිගමනය
ඩිජිටල් තාක්ෂණය (Apps සහ Crypto Wallet) ආවරණයක් කරගනිමින් ක්රියාත්මක වන TM App, MTFE, OnmaxDT වැනි නූතන පිරමිඩ ක්රමවලින් සිදුවන ආර්ථික හානිය සුළුපටු නොවේ. මෙයින් රට තුළ පවතින විදේශ විනිමය නීතිවිරෝධී ලෙස විදේශයන්ට ගලායන අතර, දහස් සංඛ්යාත ජනතාවගේ ජීවිත කාලය පුරා රැස්කළ මුදල් අහිමි වී යයි.
ඕනෑම ආයෝජනයක් කිරීමට පෙර එය ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ (CBSL) හෝ ශ්රී ලංකා සුරැකුම්පත් සහ විනිමය කොමිෂන් සභාවේ (SEC) නියාමනයට යටත්දැයි පරීක්ෂා කිරීම අනිවාර්ය වේ.