ක්රිකට් සන්නාමය යටතේ කළු සල්ලි සුදු කිරීමේ ව්යාපෘතියක් ද?
ක්රීඩාවකට අනුග්රහය දක්වන පාර්ශවයන්ගේ ආදායම් උත්පාදනය කුමන අඳුරු මාර්ගයකින් සිදු වුවද කමක් නැත යන වෙළඳපොළ තර්කණයේ පිහිටා ද වත්මන් ක්රිකට් කළමනාකාරීත්වය කටයුතු කරන්නේ?
2026 ලංකා ප්රිමියර් ලීග් (LPL) තරඟාවලියේ අනුග්රාහකයින්, මාධ්ය හවුල්කරුවන් සහ කණ්ඩායම් හිමිකරුවන්ගේ ව්යාපාරික හා නෛතික පසුබිම ගැඹුරින් නිරීක්ෂණය කිරීමේදී මෙම බරපතල පැනය මතු වේ. හුදෙක් ආයෝජන ප්රාග්ධනය ගලා එන්නේ නම්, එහි නෛතිකභාවය හෝ සදාචාරාත්මක පසුබිම පිළිබඳව කිසිදු තැකීමක් නොකිරීමේ ප්රතිපත්තියක් ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය (SLC) සහ තරඟාවලියේ වාණිජ අයිතිය දරන IPG ආයතනය විසින් අනුගමනය කරන බවක් පෙනෙන්නට තිබේ.
අද වන විට LPL තරඟාවලිය දකුණු ආසියානු කලාපයේ දැවැන්ත මූල්ය ව්යාපෘතියක් ලෙස ගොඩනැගී ඇත. විශේෂයෙන්ම ‘Flash Sports & Media’ වැනි ඇමරිකානු ගෝලීය කොටස් වෙළඳපොලේ (NASDAQ) ලියාපදිංචි සමාගම් හරහා ඩොලර් මිලියන 20ක ප්රාග්ධනයක් ලීගය වෙත පොම්ප කිරීම මගින් එය ඉහළ ආයෝජන ව්යුහයකට ගෙන යාමට උත්සාහ කර ඇත. එහෙත්, මෙම දීප්තිමත් ආයෝජන තිරය පිටුපස ක්රියාත්මක වන්නේ මූල්ය විශුද්ධිකරණය, තරඟ පාවාදීම් සහ නීති විරෝධී මූල්ය ජාලයන්හි ආධිපත්යයයි.
ක්රීඩා පිටියේ තරඟ පාවාදීමේ ඍජු මෙහෙයුම්
මෙවර තරඟාවලිය ආරම්භ වීමටත් පෙරම එහි නෛතික පදනම දෙදරුම් කෑවේය. ඒ, සමාරම්භක තරඟයට පැය කිහිපයකට පෙර යාපනය කින්ග්ස් (Jaffna Kings) කණ්ඩායමේ සම-හිමිකරු වන ඉන්දියානු ජාතික මන්ජෝට් කල්රා ශ්රී ලංකා පොලිසියේ විශේෂ විමර්ශන ඒකකය (SIU) විසින් අත්අඩංගුවට ගැනීමත් සමගය.
ජාතික මට්ටමේ ක්රීඩකයින් කිහිප දෙනෙකුට රුපියල් මිලියන 9.5ක අල්ලසක් ලබා දී තරඟ පාවාදීමට (Match-fixing) තැත් කිරීමේ චෝදනාව මත ඔහු රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත විය. මින් පෙර දඹුල්ල සහ ගාල්ල කණ්ඩායම්වල හිමිකරුවන්ද මෙවැනිම චෝදනා මත නීතියේ රැහැනට කොටු විය. මෙවැනි පුද්ගලයින් කණ්ඩායම් හිමිකාරිත්වයට පත් වන්නේ කෙසේද? හිමිකරුවන්ගේ පසුබිම පරීක්ෂා කරන බවට පවසන ‘පසුබිම් විමර්ශන යාන්ත්රණය’ මුළුමනින්ම කඩා වැටී ඇති බව මෙයින් මනාව තහවුරු වේ.
මහ බැංකු අනතුරු ඇඟවීම් සහ ජාත්යන්තර මූල්ය වංචා
තරඟාවලිය වටා සංසරණය වන දේශීය මෙන්ම විදේශීය ප්රාග්ධනයෙහි නීත්යානුකූලභාවය පිළිබඳව මතුව ඇත්තේ දැඩි සැකයකි. මීට කදිම නිදසුනක් වන්නේ, නීතිවිරෝධී පිරමීඩ ජාලයක් ලෙස ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් පැහැදිලිවම අනතුරු අඟවා ඇති ‘Kasagala Group’ වැනි සමාගම්, මෙරට ප්රධාන මාධ්ය ධාරාවන්ට සහ LPL වැනි ජාතික මට්ටමේ තරඟාවලි වෙත රිංගා ගැනීමට දරන උත්සාහයයි.
කෘෂිකාර්මික වගා ආයෝජන මුවාවෙන් අධි-ප්රතිලාභ ලබාදෙන බවට පොරොන්දු වෙමින් මහජනතාවගෙන් නීතිවිරෝධීව තැන්පතු භාර ගැනීමේ බරපතල චෝදනාව මත ‘Kasagala Green Plantations (Pvt) Ltd’ ආයතනය මේ වන විටත් 2011 අංක 42 දරන මුදල් ව්යාපාර පනත යටතේ මහ බැංකුවේ දැඩි විමර්ශනයකට ලක්ව තිබේ. තමන් මහ බැංකු නියාමනයට යටත් ආයතනයක් බවට එම සමාගමේ අධ්යක්ෂ රංජිත් නන්දන පීරිස් විසින් කළ ප්රකාශය මුළුමනින්ම අසත්ය සහ මහජනතාව නොමඟ යවන්නක් බව මහ බැංකුව විසින්ම නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් තහවුරු කර ඇත.
මෙවැනි පසුබිමක් තුළ, වසරක් පමණ ක්රියාත්මක වී වැසී ගිය ‘Monara TV’ නාලිකාව මිලදී ගනිමින් මාධ්ය ක්ෂේත්රයට පිවිසීමට මෙම Kasagala සමාගම මෑතකදී උත්සාහ කළ බව වාර්තා වන අතර එහෙත්, වාණිජ මහාධිකරණය විසින් අදාළ ගනුදෙනුවට එරෙහිව තහනම් නියෝගයක් පනවා ඇත.
බරපතල මූල්ය අපරාධ විමර්ශනවලට ලක්ව ඇති මෙවැනි ව්යාපාරික ජාලයන්, රූපවාහිනී නාලිකා අත්පත් කර ගනිමින් සහ LPL වැනි තරඟාවලිවල කොටස්කරුවන් වෙමින් නීත්යානුකූල මුහුණුවරකින් සමාජගත වීමට දරන මෙම උත්සාහය, ගෝලීය වශයෙන් හඳුනාගෙන ඇති ‘ක්රීඩාව හරහා අපකීර්තිය සේදීමේ’ මූලික උපක්රමයක් බව විචාරක මතයයි.
එපමණක් නොව, මහනුවර රෝයල්ස් (Kandy Royals) හිමිකාරිත්වය දරන සන්ධ්යා අජ්ජරපුගේ සමීපතම ව්යාපාරික හවුල්කරු වන සුරේන් අජ්ජරපු, ඇමරිකානු සුරැකුම්පත් සහ විනිමය කොමිසමේ (SEC) නීති උල්ලංඝනය කරමින් සිදුකළ දැවැන්ත ෆෙඩරල් මූල්ය වංචා චෝදනා රැසකට මුහුණ දෙමින් සිටී. මෙවැනි අඳුරු ව්යාපාරික ජාලයන්ට ශ්රී ලංකාවේ ප්රධානතම ක්රීඩා සන්නාමය විවෘත කර දීමෙන් සිදුවන්නේ ‘ක්රීඩාව හරහා අපකීර්තිය සේදීමේ’ (Sportswashing) ගෝලීය න්යාය පත්රයකට ශ්රී ලංකාව ගොදුරු වීම නොවේද?
සූදු සමාගම්වල වක්ර ආක්රමණය සහ ඩිජිටල් බදු අර්බුද
ශ්රී ලංකාවේ නීතියට පටහැනි වුවද, ජාත්යන්තර ඔට්ටු ඇල්ලීමේ සමාගම් සිය ව්යාජ අනුබද්ධ ආයතන හරහා (Surrogate advertising) LPL තරඟාවලියේ ප්රධාන අනුග්රාහකයින් ලෙස රිංගා ගැනීම අඛණ්ඩව සිදුවේ. 1xBat, Crickex.in, සහ Babu88 Sports වැනි ජාලයන් ක්රීඩා උපකරණ හෝ ප්රවෘත්ති සපයන්නන්ගේ වෙස් මුහුණ පැළඳ තරඟාවලියට අරමුදල් සපයයි. මෙම නීත්යානුකූල නොවන අරමුදල් සංසරණය, තරඟ පාවාදීමේ ජාලයන්ට පහසුවෙන් ක්රීඩාවට ඇතුළු වීමට කදිම දොරටුවක් නිර්මාණය කර දී ඇත.
මීට අමතරව, තරඟාවලියේ ප්රධාන ඉන්දියානු ඩිජිටල් විකාශකයා වන ‘FanCode’ හි මව් සමාගම (Dream Sports), අන්තර්ජාල සූදුවට අදාළව ඉන්දියානු රජයෙන් පනවා ඇති රුපියල් කෝටි 28,000ක ඓතිහාසික බදු අර්බුදයකට මැදිව සිටී. ඔවුන්ගේ ආර්ථික පදනම දෙදරුම් කා ඇති මොහොතක, ඔවුන් මත යැපෙන LPL ඩිජිටල් ව්යාපෘතියේ අනාගතය කුමක්ද?
මූල්ය ප්රාග්ධනය කුමන මූලාශ්රයකින් ගලා ආවද එය ආයෝජනයක් ලෙස පමණක් දැකීමේ අතිශය පටු, වගකීම් විරහිත න්යාය පත්රය වහාම වෙනස් විය යුතුය. ශ්රී ලංකා ක්රිකට් ආයතනය හුදෙක් මාධ්ය නිවේදන වලට සීමා නොවී, කණ්ඩායම් හිමිකරුවන් සහ අනුග්රාහකයින් සම්බන්ධයෙන් දැඩි වෝහාරික මූල්ය විමර්ශනයක් සිදු කිරීම අනිවාර්ය කළ යුතුව ඇත.
විනිවිදභාවයෙන් තොර ගෝලීය ප්රාග්ධනයේ අඳුරු හස්තයන්ට ශ්රී ලංකාවේ ක්රිකට් අභිමානය තවදුරටත් කොල්ලකෑමට ඉඩ හරින්නේද, නැතහොත් ක්රීඩාවේ පාරිශුද්ධත්වය සුරකිමින් දැඩි නියාමනයක් කරා ගමන් කරන්නේද යන්න වත්මන් ක්රිකට් පාලනාධිකාරිය විසින් තීරණය කළ යුතුව තිබේ. එසේ නොමැතිව, මෙම නීතිවිරෝධී ව්යාපාරික ජාලයන්ගේ ගොදුරක් බවට සමස්ත තරඟාවලියම පත්වීම වැළැක්විය නොහැක.
Source: slleader.lk