කොළඹ ප්‍රමුඛ පෙළේ පෞද්ගලික රෝහල් ජාලයක් වන ආසිරි රෝහලේ (Asiri Hospital) සිදුවූ අතිශය සැකකටයුතු කාන්තා මරණයක්, ඉන් අනතුරුව මෘතදේහය පවුලේ ඥාතීන්ට ලබානොදී දින දෙකක් පුරා රඳවාගෙන සිටීමේ සිදුවීමක් සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් පැවැති පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයේදී අනාවරණය වූ කරුණු හමුවේ සමස්ත පෞද්ගලික සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයම දැඩි කැලඹීමකට ලක්ව තිබේ.
රාජගිරිය, නාවල ප්‍රදේශයේ පදිංචිව සිටි කාන්තාවක ප්‍රතිකාර සඳහා ආසිරි රෝහලට ඇතුළත්ව සිටියදී මෙලෙස අභිරහස් ලෙස මියගොස් ඇති අතර, මරණය සිදුවී දින දෙකක් ගතවන තුරුත් ඇගේ අවසන් කටයුතු සිදුකිරීම සඳහා දේහය භාර නොදී ආසිරි රෝහල තුළ සිරකරගෙන සිටීමට බලධාරීන් පියවර ගෙන තිබුණි. මෙම අසාධාරණ ක්‍රියාවලියට එරෙහිව මියගිය කාන්තාවගේ දියණිය විසින් මරදාන පොලිසිය වෙත පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කරන ලදී.
අධිකරණ මැදිහත්වීම සහ මහෙස්ත්‍රාත් නියෝගය
මියගිය කාන්තාවගේ දියණිය කළ පැමිණිල්ල සම්බන්ධයෙන් මරදාන පොලිසියේ කොස්තාපල් ප්‍රසන්න මහතා විසින් 1979 අංක 15 දරන අපරාධ නඩු විධාන සංග්‍රහ පනතේ 373(1) වගන්තිය යටතේ මාලිගාකන්ද මහෙස්ත්‍රාත් අධිකරණය හමුවේ කරුණු වාර්තා කරන ලදී.
එම කරුණු දැක්වීම සලකා බැලූ මාලිගාකන්ද වැඩබලන මහෙස්ත්‍රාත් ප්‍රේමලාල් අතුකෝරල මහතා (නඩු අංක: 49085/01/26) මඟින් වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි නියෝග මාලාවක් නිකුත් කෙරිණි:
- පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයක් පැවැත්වීම: අදාළ කාන්තාවගේ මරණයට හේතුව නිශ්චය කරගැනීම සඳහා වහාම කොළඹ ප්‍රධාන අධිකරණ වෛද්‍ය නිලධාරීවරයා (JMO) වෙත යොමුකර පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලෙස නියෝග කිරීම.
- දේහය දියණියට භාරදීම: පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණය අවසන් වූ වහාම දේහය ඇගේ දියණිය වෙත භාරදෙන ලෙස නියම කිරීම.
- විශේෂ සලකුණක් සහිතව භූමිදානය කිරීම: දේහය පිළිබඳ අවසන් කටයුතු බොරැල්ල පොදු සුසාන භූමියේ විශේෂ සලකුණක් තැබූ ස්ථානයක භූමිදානය කිරීමට නියෝග කිරීම.
ආදාහනය වැළැක්වීම සහ සලකුණක් සහිතව භූමිදානය කිරීමට අධිකරණය නියෝග කරනු ලබන්නේ ඉදිරියේදී නීතිමය හෝ විද්‍යාත්මක සාක්ෂි මත මෘතදේහය නැවත ගොඩගෙන පරීක්ෂා කිරීමට (Exhumation) අවශ්‍ය වුවහොත් ඊට ඉඩ තබාගැනීම සඳහායි. එමඟින්ම මෙම මරණයේ පවතින බරපතළ සැකසහිත බව තහවුරු වේ.
වෛද්‍ය වාර්තා සියල්ල පොලිස් භාරයට: පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණය අවසන්
මහෙස්ත්‍රාත් අධිකරණ නියෝගයට අනුව වහාම ක්‍රියාත්මක වූ මරදාන පොලිසිය, ආසිරි රෝහල සතුව තිබූ රෝගියාගේ සියලුම වෛද්‍ය වාර්තා, ප්‍රතිකාර සටහන් (BHT) සහ ලිපිලේඛන තම භාරයට ගෙන කොළඹ ප්‍රධාන අධිකරණ වෛද්‍ය නිලධාරීවරයා වෙත භාරදීමට කටයුතු කළේය.
අනතුරුව කොළඹ අධිකරණ වෛද්‍ය නිලධාරී කාර්යාලයේදී අදාළ කාන්තාවගේ දේහය පිළිබඳ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණය පවත්වා අවසන් කර ඇත.
ශරීර කොටස් රස පරීක්ෂක වෙත: විවෘත තුවාල ගැනත් පරීක්ෂණ
පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණයේදී අනාවරණය වූ කරුණු අනුව ඉදිරි විමර්ශන තවදුරටත් පුළුල් වී තිබේ:
- ශරීර කොටස් රජයේ රස පරීක්ෂක වෙත: මරණයට හේතුව මෙතෙක් නිශ්චිතව තහවුරු කර නොමැති අතර, රෝගියාගේ අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රිය සාම්පල වැඩිදුර විෂවේදී හා විද්‍යාත්මක පරීක්ෂණ සඳහා රජයේ රස පරීක්ෂකවරයා (Government Analyst) වෙත යොමු කර ඇත. ඒ හරහා ශරීරගත වූ ඖෂධ, රසායනික ද්‍රව්‍ය හෝ විෂබීජ ආසාදනයක් මරණයට බලපෑවේද යන්න සොයා බැලේ.
- විවෘත තුවාල සහ සාම්පල ලබාගැනීම: රෝගියාගේ සිරුරේ අදාළ ස්ථානවල පැවති විවෘත තුවාල ආශ්‍රිතව පටක සාම්පල ලබාගෙන තිබේ. එම තුවාල රෝහල් ප්‍රතිකාර අතරතුර නොසැලකිල්ලක් නිසා හටගත් ඒවාද, බාහිර සාධක මත සිදුවූ ඒවාද යන්න තහවුරු කරගැනීමට පියවර ගෙන ඇත.
ප්‍රධාන මෙහෙයුම් නිලධාරිනී වෛද්‍ය සමන්ති ද සිල්වා සහ ආසිරි පාලනාධිකාරියේ නිහඬතාව
Asiri Central Hospital, Asiri Surgical Hospital සහ Asiri Medical Hospital ඇතුළු කොළඹ සමස්ත ආසිරි රෝහල් ජාලයේ වෛද්‍ය මෙහෙයුම්, සායනික රාමු සහ උපායමාර්ගික කළමනාකාරිත්වය භාර ප්‍රධාන මෙහෙයුම් නිලධාරිනිය (Chief Operating Officer – Overseeing Clinical & Medical Operations) ලෙස කටයුතු කරන්නේ වෛද්‍ය සමන්ති ද සිල්වා (Dr. Samanthi De Silva) මහත්මියයි.
කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය උපාධිධාරිනියක මෙන්ම සෞඛ්‍ය කළමනාකරණය පිළිබඳ පශ්චාත් උපාධි සුදුසුකම් සහිත ඉහළ පරිපාලන නිලධාරිනියකගේ සෘජු අධීක්ෂණය යටතේ පවතින රෝහල් පද්ධතියක් තුළ මෙවැනි බරපතළ වෛද්‍ය සැකසංකා සහ පරිපාලනමය ගැටලු මතුවීම ප්‍රශ්නාර්ථයකි:
- රෝගියෙකු ප්‍රතිකාර ලබමින් සිටියදී මෙවැනි අභිරහස් විවෘත තුවාල සහ සැකකටයුතු සෞඛ්‍ය තත්ත්වයන් මතු වූයේ කාගේ නොසැලකිල්ලෙන්ද?
- මරණය සිදුවූ පසු දේහය දින දෙකක් පුරා ඥාතීන්ට නොදී රඳවා තබාගැනීමට තීන්දු කළේ කුමන පදනමකින්ද?
- රෝගියාගේ වෛද්‍ය වාර්තා පවා පොලිසිය මැදිහත් වී ලබාගන්නා තෙක් රෝහල් බලධාරීන් නිහඬව සිටියේ මන්ද?
රෝගීන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂා කිරීමටත්, උසස් සායනික ප්‍රමිතීන් පවත්වා ගැනීමටත් බැඳී සිටින ඉහළ වෛද්‍ය පරිපාලනය මෙවැනි සිදුවීම් හමුවේ දක්වන ප්‍රතිචාරය පිළිබඳව පීඩාවට පත් පාර්ශ්ව දැඩිව ප්‍රශ්න කර සිටියි.
පාලන මිල ඉක්මවා ඖෂධ කොල්ලය සහ පෞද්ගලික රෝහල්වලට දැඩි නියාමනයක අවශ්‍යතාව
ආසිරි රෝහල සම්බන්ධයෙන් මෙවැනි චෝදනා එල්ලවන්නේ පළමු වතාවට නොවේ. රජය විසින් නියම කර ඇති උපරිම සිල්ලර මිල ඉක්මවා අධික මිල ගණන්වලට රෝගීන්ට ඖෂධ අලෙවි කිරීමේ චෝදනා යටතේ ආසිරි රෝහල් පද්ධතියට එරෙහිව පාරිභෝගික කටයුතු අධිකාරිය (CAA) සහ ජාතික ඖෂධ නියාමන අධිකාරිය (NMRA) විසින් ගොනු කරන ලද නඩු ගණනාවක්ම මේ වන විටත් අධිකරණ හමුවේ විභාග වෙමින් පවතී.
එක් පසෙකින් රෝගීන්ගේ අසරණකම හමුවේ ඖෂධ සඳහා අධික ලාභ ලැබීමත්, අනෙක් පසින් මෙලෙස සැකකටයුතු අන්දමින් ජීවිතක්ෂයට පත්වන රෝගීන්ගේ මෘතදේහ පවා රඳවාගනිමින් සිදුකරන අමානුෂික හැසිරීමත් මඟින් පෙන්නුම් කරන්නේ සමස්ත පෞද්ගලික සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ පවතින බරපතළ පරිහානියයි.
මිනිස් ජීවිත මත හිතුමතේ ක්‍රියාත්මක වන මෙවැනි පෞද්ගලික රෝහල් ආයතන හුදු ලාභ ලබන සමාගම්වලින් ඔබ්බට ගොස් මහජන සෞඛ්‍යයට වගකියන තත්ත්වයට පත්කිරීමට නම්, පෞද්ගලික සෞඛ්‍ය සේවා නියාමන සභාව (PHSRC) සහ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය මීට වඩා දැඩි නීතිමය රාමුවක් සහ දඬුවම් ක්‍රමවේදයක් වහාම බලාත්මක කළ යුතුය.
රජයේ රස පරීක්ෂක වාර්තාව සහ සම්පූර්ණ අධිකරණ වෛද්‍ය වාර්තාව ඉදිරියේදී අධිකරණයට ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිත අතර, ආසිරි රෝහලේ සිදුවූ මෙම මරණයේ සැබෑ සුලමුල නීතිය හමුවේ හෙළිවන තෙක් සමාජය දැඩි අවධානයෙන් පසුවේ.