ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධානතම අපනයන බෝගය මෙන්ම ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන ජීවනාලියක් වන තේ වගාව, එළඹෙන 2027 වසරේ මුල් කාර්තුවේදී බරපතළ පාරිසරික අර්බුදයකට මුහුණ දීමේ අවදානමක් මතුව තිබේ. ජාත්‍යන්තර කාලගුණික විචල්‍යතාවක් වන එල්-නිනෝ (El Niño) තත්ත්වයේ බලපෑම මත ලබන වසරේ ජනවාරි සිට මාර්තු දක්වා කාලය තුළ අපේක්ෂිත වර්ෂාපතනය නොලැබුණහොත් මෙරට තේ කර්මාන්තය දැඩි කඩාවැටීමකට ලක්විය හැකි බව තේ පර්යේෂණායතනය (TRI) අනතුරු අඟවයි.
කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් අජිත් විජේමාන්නගේ මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ජාතික ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානයේදී පැවති “35 වන මෝසම් කතිකාවතේදී’’ මේ පිළිබඳ විශේෂ අනාවරණය සිදු කෙරිණි.
අතීත අත්දැකීම් සහ වර්තමාන අවදානම
ඉතිහාසය පිරික්සීමේදී එල්-නිනෝ හෝ ඒ ආශ්‍රිත දැඩි නියඟ තත්ත්වයන් මෙරට තේ අස්වැන්න කෙරෙහි ඍජු බලපෑමක් එල්ල කර ඇත:
- 1983 ව්‍යසනය: ප්‍රබල එල්-නිනෝ තත්ත්වයක් හේතුවෙන් මෙරට තේ වගා බිම්වලට දැවැන්ත විනාශයක් සිදු විය.
- 1992 කඩාවැටීම: එතරම් ප්‍රබල නොවූ එල්-නිනෝ තත්ත්වයක් පැවතියද, ඇති වූ දරුණු නියඟය හේතුවෙන් මෙරට සමස්ත තේ නිෂ්පාදනය 25% කින් කඩා වැටුණි.
- මෑතකාලීන අත්දැකීම්: බදුල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ මඩොල්සිම ඇතුළු ප්‍රදේශවලට පසුගිය සමයේ බලපෑ දරුණු වියළි කාලගුණය නිසා කුඩා හා මහා පරිමාණ තේවතුවල තේ ගස් විශාල ප්‍රමාණයක් විනාශ වී තිබේ.
තේ පර්යේෂණායතනය පෙන්වා දෙන්නේ ලබන වසරේ ජනවාරි 15 වනදාට පෙර වර්ෂාව නතර වුවහොත් තත්ත්වය අතිශය තීරණාත්මක වන බවයි. සාමාන්‍යයෙන් පෙබරවාරි මාසය වියළි බැවින්, ජනවාරි මැද සිට පසෙහි තෙතමනය අහිමි වීමෙන් තේ වගාව ක්ෂය වීමේ අවදානම ඉහළ යයි.
යටිතල පහසුකම්වල දුර්වලතා සහ දේශගුණික නොසැලකිල්ල
සාම්ප්‍රදායිකව වැසි ජලය මත පමණක් යැපෙන තේ වගාව සඳහා විධිමත් ජල කළමනාකරණ පද්ධතියක් මෙතෙක් ස්ථාපිත නොවීම මෙම අර්බුදය තීව්‍ර කිරීමට හේතු වී ඇත.
- ඇතැම් වගාකරුවන් ඉහළ ප්‍රදේශවල අමුණුවලින් අවිධිමත් ලෙස ජලය ලබාගැනීමට කටයුතු කර තිබුණද, පසුගියදා ඇති වූ ‘දිට්වා’ සුළි කුණාටුවත් සමඟ එම තාවකාලික ජල සම්පාදන පද්ධති මුළුමනින්ම විනාශ වී ගියේය.
- ඉදිරියේදී වියළි කාලගුණික තත්ත්වයක් ඇති වුවහොත් අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රමවේද ඇතුළත් උපදෙස් පත්‍රිකාවක් තේ පර්යේෂණායතනය විසින් වගාකරුවන් වෙත දැනටමත් නිකුත් කර තිබේ.
කිලෝ මිලියන 400 ඉලක්කය සහ ඉදිරි දැක්ම
ශ්‍රී ලංකාව වාර්ෂිකව තේ කිලෝ මිලියන 400 ක නිෂ්පාදන ඉලක්කයක් කරා ගමන් කරමින් සිටින පසුබිමක, සාම්ප්‍රදායික නොවන ප්‍රදේශවල (ගම්පහ, කුරුණෑගල ආදී) තේ වගාව ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතී. මෙම ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට නම් දේශගුණික විපර්යාසයන්ට ඔරොත්තු දෙන වැඩපිළිවෙළක් කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක විය යුතුය:
- සුළු පරිමාණ ජල මූලාශ්‍ර උපයෝගී කරගැනීම: කුඩා වැව් සහ අමුණු ආශ්‍රිතව විධිමත් ක්ෂුද්‍ර ජල සම්පාදන (Micro-irrigation) ක්‍රමවේද වහා හඳුන්වා දීම.
- පස් සංරක්ෂණය සහ තෙතමනය රඳවා ගැනීම: කොම්පෝස්ට් සහ වසුන් (Mulching) භාවිතය ඉහළ නැංවීම.
- දේශගුණික පුරෝකථන පාදක කරගත් කළමනාකරණය: වතු සමාගම් සහ කුඩා තේවතු හිමියන් ආයතනික මට්ටමින් ඒකාබද්ධ කර පෙර සූදානම තහවුරු කිරීම.
දේශගුණික විපර්යාස හුදු ස්වභාවික සංසිද්ධියක් ලෙස පමණක් නොසලකා, නිසි ජල කළමනාකරණ ක්‍රමවේදයකට කඩිනමින් ප්‍රවිෂ්ට නොවුවහොත් ‘සිලෝන් ටී’ නාමය යටතේ මෙරටට ලැබෙන විදේශ විනිමය පමණක් නොව, ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනතාවකගේ ජීවනෝපායද බරපතළ අවදානමකට ලක්වනු ඇත.