(HariDeshayaLk – ගවේෂණාත්මක පුවත් වාර්තාව)
සවුදි අරාබියේදී අත්අඩංගුවට ගෙන මරණ දඬුවමට නියම වී සිටින ශ්රී ලාංකික තරුණයෙකු වන නාර්පිට්ටිමුනෙයි ප්රදේශයේ පදිංචි සිවරාසා අනෝජන්ගේ ජීවිතය බේරාගැනීම සඳහා තීරණාත්මක සහ කඩිනම් රාජ්ය තාන්ත්රික මැදිහත්වීමක අවශ්යතාව දැඩි ලෙස මතු වෙමින් පවතී. අනෝජන්ගේ ජීවිතය වෙනුවෙන් ඉතිරිව ඇත්තේ ඉතා කෙටි කාලයක් බවට වාර්තා වන පසුබිමක, මෙම සංකීර්ණ ජාත්යන්තර අර්බුදයට විසඳුම් සෙවීම සඳහා අතීතයේ සිදුවූ සාර්ථක පූර්වාදර්ශයක් පදනම් කරගනිමින් ජනාධිපති නීතිඥ ෆයිසර් මුස්තාපා මහතාව විශේෂ නියෝජිතයෙකු ලෙස සම්බන්ධ කරගන්නැයි රජයට යෝජනාවක් ඉදිරිපත්ව ඇති බව වාර්තා වේ.
ලහිරු මධුශංකගේ සිද්ධිය සහ ෆයිසර් මුස්තාපාගේ රාජ්ය තාන්ත්රික පූර්වාදර්ශය
මෙම යෝජනාව පිටුපස ඇත්තේ 2018 වසරේදී මාලදිවයිනේදී අත්අඩංගුවට ගෙන වසර තුනකට ආසන්න කාලයක් රඳවාගෙන සිටි ශ්රී ලාංකික ලහිරු මධුශංකගේ සිද්ධියයි. එවකට මාලදිවයින් ජනාධිපති අබ්දුල්ලා යමීන් ඝාතන කුමන්ත්රණයකට සම්බන්ධ වූ “ස්නයිපර්වරයෙකු” බවට ලහිරුට බරපතල චෝදනා එල්ල වී තිබූ අතර, Amnesty International සංවිධානය පවා පෙන්වා දුන්නේ ඔහුට සාධාරණ නඩු විභාගයක් නොලැබුණු බවයි.
එවකට පළාත් සභා හා පළාත් පාලන අමාත්යවරයා ලෙස කටයුතු කළ ජනාධිපති නීතිඥ ෆයිසර් මුස්තාපා මහතා, මාලදිවයිනේ නව ජනාධිපති ඊබ්රාහිම් මොහොමඩ් සෝලිගේ දිවුරුම් දීමේ උත්සවයට සහභාගී වූ අවස්ථාවේදී සෘජුවම මැදිහත් වී ලහිරු හමුවී රාජ්ය තාන්ත්රික හා නීතිමය මට්ටමින් කළ උපායමාර්ගික මැදිහත්වීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස 2018 නොවැම්බර් මස අවසානයේදී මාලදිවයින් අපරාධ අධිකරණය ලහිරුට එරෙහි නඩුව ඉවත දමා ඔහුව නිදහස් කිරීමට පියවර ගත්තේය. එමගින් ජාත්යන්තර මට්ටමේ අර්බුද හමුවේ ෆයිසර් මුස්තාපා මහතා සතු පරිණත රාජ්ය තාන්ත්රික කුසලතාව සහ නීතිමය හැකියාව මනාව තහවුරු විය.
අනෝජන්ගේ සිදුවීම, නීතිමය සන්දර්භය සහ අභියාචනා අවස්ථාව
මෙම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් විශේෂ නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් ජනාධිපති නීතිඥ, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී ෆයිසර් මුස්තාපා මහතා පෙන්වා දෙන්නේ සවුදි අරාබියේ පවතින නීති පද්ධතියට සහ රාජ්ය තාන්ත්රික සම්ප්රදායන්ට සම්පූර්ණයෙන්ම ගරු කරමින්, රාජකීය සමාව (Royal Pardon) ලබාගැනීමේ රාජ්ය තාන්ත්රික මාර්ගය කෙරෙහි සෘජුව අවධානය යොමුකළ යුතු බවයි.
ෆයිසර් මුස්තාපා මහතාගේ විශ්ලේෂණයට අනුව:
- චෝදනාව සහ සිදුවීම: ආගමික මතභේදයක් අතරතුර සමාජ මාධ්යයේ පළ වූ අදහස් දැක්වීමක් හේතුවෙන් ජූලි 15 වන දින අනෝජන්ට වසර 5ක සිරදඬුවමක් සහ සවුදි රියාල් මිලියන 3ක දඩයක් නියම විය. එම සටහන මිනිත්තු කිහිපයකින් ඉවත් කර අනෝජන් වීඩියෝවක් මගින් ප්රසිද්ධියේ කමා අයැද සිටියද, අභියාචනයෙන් පසු මෙම දඬුවම මරණ දඬුවම දක්වා ඉහළ නංවා ඇති බවට පවුලේ අයට තොරතුරු ලැබී ඇත.
- තහවුරු නොකළ නඩු තීන්දුව: ශ්රී ලංකා විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශය මරණ දඬුවම සම්බන්ධයෙන් නිල වශයෙන් මෙතෙක් තහවුරු කර නොමැති අතර, රියාද් නුවර ශ්රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය හරහා නිල ලිඛිත නඩු තීන්දුව (Formal Written Judgment) ලැබෙන තෙක් බලා සිටී.
- ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ අභියාචනය: ලියාපදිංචි නීතිඥවරයා ලබා දී ඇති උපදෙස් අනුව, දින 30ක කාලයක් ඇතුළත සවුදි අරාබි ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කිරීමේ නීතිමය ඉඩකඩ තවමත් පවතී.
රිසානා නෆීක්ගේ අතීත පාඩම සහ පද්ධතියේ අඩුපාඩු
2005 වසරේදී සවුදි අරාබියේදී සිදුවූ සිදුවීමකින් පසු 2013 වසරේදී හිස ගසා දමා මරණ දඬුවම ක්රියාත්මක කරන ලද රිසානා නෆීක්ගේ කණගාටුදායක සිදුවීම මතක් කරදෙන ෆයිසර් මුස්තාපා මහතා, නැවතත් එවැනි ඛේදවාචකයක් සිදුවීමට ඉඩ නොතැබිය යුතු බව අවධාරණය කරයි.
මන්ත්රී ෂානක්කියන් රාසමානික්කම් මහතා විසින්ද පාර්ලිමේන්තුවේදී ප්රශ්න කර ඇති පරිදි, අනෝජන්ගේ අභියාචන ක්රියාවලියේදී විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශයේ මැදිහත්වීම, නීතිඥ ගාස්තු ගෙවීම් සහ නීතිඥවරුන් නියෝජනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් මතු වී ඇති ගැටලු පිළිබඳව විනිවිදභාවයෙන් කටයුතු කිරීමේ අවශ්යතාවද මෙහිදී මතු කෙරේ.
තීරණාත්මක හෝරාවේ රජයේ සහ විශේෂඥයන්ගේ වගකීම
ගවේෂණාත්මකව බලන කල, විදේශයකදී මරණ දඬුවම වැනි අතිශය සංවේදී තත්ත්වයකට මුහුණ දෙන ශ්රී ලාංකිකයෙකු වෙනුවෙන් සාමාන්ය විදේශ සේවා චක්රලේඛවලින් ඔබ්බට ගිය, මැදපෙරදිග කලාපීය රාජ්ය තාන්ත්රික සබඳතා සහ නීති පද්ධතිය පිළිබඳ පූර්ණ දැනුමක් ඇති ෆයිසර් මුස්තාපා වැනි පරිණත නීති විශාරදයන්ගේ සහාය ලබාගනිමින් විශේෂ රාජ්ය තාන්ත්රික නියෝජිත (Special Envoy) ක්රමවේදයක් භාවිත කිරීමේ හැකියාව රජය හමුවේ පවතී.
සවුදි අරාබිය සමඟ පවතින දිගුකාලීන මිත්රත්වය සහ අනෝජන් විසින් කරන ලද ප්රසිද්ධ කමා අයැදීම පදනම් කරගනිමින්, එකී රාජ්යයේ සෛරීභාවයට (Sovereignty) සහ නීතියට ගරු කරමින් රාජකීය සමාව අයැදීමේ රාජ්ය තාන්ත්රික ක්රියාවලියත්, ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ අභියාචන නීතිමය ක්රියාවලියත් එකවිට සක්රීයව ඉදිරියට ගෙන යා යුතු බව පෙන්වා දෙනු ලැබේ. කාලය වේගයෙන් ගෙවී යන බැවින්, අනෝජන් සිවරාසාගේ ජීවිතය බේරාගැනීමට අවශ්ය සියලුම රාජ්ය තාන්ත්රික හා නීතිමය පියවර වහාම ක්රියාත්මක කිරීම සමස්ත ශ්රී ලංකාවේම අපේක්ෂාවයි.