ශ්රී ලංකාව තම ඉතිහාසයේ තීරණාත්මකයම විදේශ විනිමය අර්බුදයකට සහ සංකීර්ණ ණය ප්රතිසංස්කරණ ක්රියාවලියකට මුහුණ දෙමින්, ආර්ථිකය නැවත ගොඩනැගීමට දැඩි වෙහෙසක් දරමින් සිටී. මෙවැනි අසීරු මොහොතක, මෙරට ආර්ථිකයේ කොඳුනාරටිය බඳුව සිටි MAS Holdings සහ Brandix වැනි ප්රමුඛ පෙළේ ඇඟලුම් බහුජාතික සමාගම් තම නිෂ්පාදන කටයුතු සහ ආයෝජන විදේශයන් වෙත ගෙනයාමට දරන උත්සාහය ජාතික ආර්ථිකයට සහ මෙරට ජනතාවට සිදුකරන මහත් අසාධාරණයකි.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ ජාතික සම්පත් මත යැපෙමින් ගොඩනැගුණු මෙම කෝපරේට් දැවැන්තයින්, රට ආර්ථික වශයෙන් අසරණ වූ මොහොතේදී සිය සමාජීය වගකීම් පැහැර හරිමින් පලායාමට උත්සාහ කරන්නේ ආත්මාර්ථකාමී ධනවාදී ක්රමවේදයක් ඔස්සේය.
1. බදු සහන සහ රාජ්ය සහනාධාර මත ගොඩනැගුණු අධිරාජ්යයන්
දශක ගණනාවකට පෙර කුඩාවට ආරම්භ වූ මෙම සමාගම් අද වන විට බහුජාතික දැවැන්තයන් බවට පත්වූයේ ශ්රී ලංකා රජයන් විසින් ලබා දුන් නොමසුරු සහන සහ රාජ්ය අනුග්රහය නිසාය.
- ආයතනික බදු නිදහස් කිරීම් (Tax Holidays): ශ්රී ලංකා ආයෝජන මණ්ඩලය (BOI) හරහා නිදහස් වෙළඳ කලාප තුළ ස්ථාපිත වෙමින්, වසර ගණනාවක් තිස්සේ රජයට ගෙවිය යුතු ආයතනික ආදායම් බදු සහ සම්පූර්ණ බදු නිදහස් කාලයන් මොවුන් අත්කර ගත්තේය.
- ජාතික සම්පත් සහ යටිතල පහසුකම්: ජනතාවගේ බදු මුදලින් නඩත්තු වන රජයේ වියදමින් සපයන ලද ජලය, ඉඩම්, විදුලිය, යටිතල පහසුකම් සහ බදු රහිත යන්ත්රසූත්ර ආනයන පහසුකම් ඔස්සේ මොවුන් සිය නිෂ්පාදන පිරිවැය අවම කර ගත්හ.
- අඩු පිරිවැය ශ්රම සූරාකෑම: මෙරට ග්රාමීය ප්රදේශවලින් පැමිණි අතිශය ශ්රමශීලී, කැපවීමෙන් වැඩකරන ලක්ෂ සංඛ්යාත කාන්තා ශ්රම බලකායකගේ ශ්රමය ඉතා අඩු “පැවැත්මේ වේතනයකට” (Living Wage) සූරාකෑමට මොවුන් කටයුතු කළහ.
රට ආර්ථික වශයෙන් ශක්තිමත්ව තිබූ කාලයේදී රජයේ බදු ආදායම අහිමි කරමින් බිලියන ගණනින් ලාභ ලැබූ මොවුන්, අද රට අර්බුදයකට ලක්ව ඇති අවස්ථාවේදී එයින් මිදීමට රජයට සහ ජනතාවට ශක්තියක් වනවා වෙනුවට සියල්ල අතහැර පලායාමට සැරසෙති.
1. අධික ලාභ නොමැති වූ විට පලායාමේ සූත්රය (Capital Flight & Transfer Pricing)
ඉන්දියාව, බංග්ලාදේශය, වියට්නාමය, කාම්බෝජය සහ ඉතියෝපියාව වැනි රටවල තවදුරටත් අඩු පිරිවැයකට ශ්රමය ලබාගත හැකි බව පවසමින් මෙරට කර්මාන්තශාලා වසා දැමීමට හෝ නිෂ්පාදනය අඩු කිරීමට මොවුන් ගන්නා තීරණය පිටුපස ඇත්තේ හුදෙක් අධික ලාභ ලැබීමේ කූට අරමුණ පමණි.
තවද, මෙම දැවැන්ත සමාගම් මත එල්ලවන ප්රධානතම ආර්ථික චෝදනාව වන්නේ අපනයන ආදායම් පූර්ණ වශයෙන් මෙරටට ගෙන නොඒම සහ විදේශයන්හි අනුබද්ධ සමාගම් (Offshore Shell Entities) හරහා Transfer Pricing වැනි කූට ක්රමවේද භාවිත කරමින් ලාභය පිටරටවල රඳවා ගැනීමයි. රට තුළ ඩොලර් අර්බුදයක් පවතින මොහොතක, මෙරට අපනයන ආදායම් විදේශ ගිණුම්වල සඟවා තබමින් රට තව තවත් අගාධයට ඇද දැමීමට මොවුන් කටයුතු කර ඇත.
1. සමාජීය සහ ආර්ථික බලපෑම (Failure of Corporate Social Responsibility)
ව්යාපාරික ලෝකයේ ප්රචාරණ කටයුතු සඳහා Greenwashing සහ සදාචාරාත්මක ව්යාපාරික සංකල්ප (ESG Standards) ගැන කතා කරන MAS සහ Brandix, ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කරන්නේ අනුකම්පාවකින් තොර අමු ධනවාදයයි.
- ව්යුහාත්මක රැකියා විරහිතභාවය: මෙම පලායාමේ තීරණ හේතුවෙන් අසරණ වන්නේ මෙරට ලක්ෂ සංඛ්යාත ඇඟලුම් කම්කරුවන් සහ ඔවුන් මත යැපෙන පවුල්ය.
- වක්ර ආර්ථික කඩාවැටීම: කර්මාන්තශාලා හදිසියේ වසා දැමීමෙන් ඍජු සහ වක්ර රැකියාවල නිරත ජනතාවගේ ජීවනෝපාය විනාශ වන අතර, දේශීය අමුද්රව්ය සැපයුම්කරුවන් සහ ප්රවාහන සේවා සපයන්නන් ද දැඩි ආර්ථික අගාධයකට ඇද වැටේ.
1. පලායාම වැළැක්වීම සඳහා රජය ගත යුතු නීතිමය හා ප්රතිපත්තිමය පියවර (Policy Actions)
ජාතික ආර්ථිකය විනාශ කරමින් සිදුකරන මෙම අකෘතඥ පලායාම වැළැක්වීම සඳහා ශ්රී ලංකා රජය වහාම පහත ප්රතිපත්තිමය පියවර ගත යුතුය:
ආයෝජන මණ්ඩල (BOI) ගිවිසුම් ප්රතිසංස්කරණය සහ බදු සහන නැවත අයකර ගැනීම (Clawback Provisions) රජය විසින් නොමසුරුව ලබාදෙන බදු සහන (Tax Holidays) සහ නිදහස් වෙළඳ කලාපීය ප්රතිලාභ භුක්ති විඳින දැවැන්ත සමාගම් සඳහා ලබාදෙන ආයෝජන මණ්ඩල ගිවිසුම්වලට කොන්දේසියක් ඇතුළත් කළ යුතුය. යම් සමාගමක් අවම වශයෙන් වසර 15-20 ක මෙහෙයුම් කාලයක් සම්පූර්ණ කිරීමට පෙර රට හැර යන්නේ නම්, ඔවුන් මෙතෙක් භුක්ති විඳි බදු සහනවලින් යම් ප්රතිශතයක් දඩයක් ලෙස නැවත අයකර ගැනීමේ නීති පැනවීම මගින් හදිසි පලායාම් අවම කළ හැක.
විදේශ විනිමය පාලනය සහ කූට බදු ක්රමවේද වැළැක්වීම (Tax & Capital Flight Controls)
අපනයනකරුවන් ලබන ඩොලර් ආදායමෙන් නිශ්චිත ප්රතිශතයක් අනිවාර්යයෙන්ම දේශීය බැංකු පද්ධතියට ගෙන ඒම සහ ශ්රී ලංකා රුපියල් බවට පත් කිරීම අනිවාර්ය කරමින් මහ බැංකු රෙගුලාසි තද කළ යුතුය. එමෙන්ම, විදේශයන්හි ඇති අනුබද්ධ සමාගම් හරහා Transfer Pricing වැනි කූට ක්රමවේද භාවිත කරමින් මෙරට ලාභය පිටරටවල රඳවා ගැනීම වැළැක්වීමට දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව හරහා විශේෂ විදේශීය විගණන පද්ධති ක්රියාත්මක කළ යුතුය.
කම්කරු අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂාව සහ කෝපරේට් වන්දි අරමුදල් පිහිටුවීම
කර්මාන්තශාලා හදිසියේ වසා දැමීම තහනම් කරමින්, අවම වශයෙන් මාස 6කට හෝ වසරකට පෙර පූර්ව දැනුම්දීමක් කිරීම අනිවාර්ය කළ යුතුය. තවද, මෙම දැවැන්ත සමාගම් ලබන ලාභයෙන් යම් ප්රතිශතයක් වෙන්කර විශේෂ “කෝපරේට් කම්කරු වන්දි අරමුදලක්” (Corporate Closure Severance Fund) පිහිටුවීමට බල කිරීම මගින්, සමාගමක් රට හැර ගියද අසරණ වන සේවකයන්ට සහ වක්ර රැකියාවල නිරත වූවන්ට දීර්ඝ කාලීන වන්දි සහ ජීවනෝපාය ආරක්ෂාව සපයා ගැනීමට රජයට හැකියාව ලැබේ.
ජාතික ආයෝජන රඳවා ගැනීම සහ දේශීයකරණය
පලායන සමාගම් සතු කර්මාන්තශාලා, ඉඩම් සහ යන්ත්රසූත්ර රජයට හෝ ප්රාදේශීය සංවර්ධන අධිකාරීන්ට අත්පත් කරගෙන, දේශීය සුළු හා මධ්යම පරිමාණ ව්යවසායකයින්ට (SMEs) හෝ නව ආයෝජකයින්ට සහනදායී පදනමක් යටතේ පවරා දිය යුතුය. එමගින් නිෂ්පාදන ක්රියාවලිය අඛණ්ඩව පවත්වාගෙන යාමටත්, ව්යුහාත්මක රැකියා විරහිතභාවය (Structural Unemployment) නිසා ඇතිවන ආර්ථික කම්පනය අවම කර ගැනීමටත් රජයට පුළුවන.
අවසන් නිගමනය
MAS සහ Brandix යනු හුදෙක් තනි පුද්ගල ව්යාපාර නොවේ; ඒවා මෙරට ජනතාවගේ බදු මුදලින් සහ ශ්රමයෙන් පෝෂණය වූ ජාතික පද්ධතියක කොටස්කරුවන්ය. ව්යාපාරිකයන්ට තමන්ව පෝෂණය කළ රට සහ ජනතාව කෙරෙහි සමාජීය වගකීමක් ඇත.
ශ්රී ලංකාව නැවත නැගී සිටීමට උත්සාහ කරන මෙවැනි තීරණාත්මක මොහොතක, MAS සහ Brandix වැනි සමාගම් තම වගකීම් පැහැර හරිමින් පලායාම ජාතික අභිලාෂයන් පාවාදීමකි. මෙවැනි කූට වෙළඳ නීති සහ පලායාම් සම්බන්ධයෙන් රජය දැඩි නීතිමය හා ප්රතිපත්තිමය පියවර ගනිමින් ජාතික සම්පත් සහ ශ්රමික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කළ යුතුව ඇත.